ضربان قلم

عبدی!
أنا و حقی لک محب، فبحقی علیک کن لی محبأ

حدیث قدسی

آخرین مطالب

 

کلیتی درباره دیدار نیمهٔ رمضان

دیدار رهبری با شاعران در نیمه رمضان، یکی از مهمترین دیدارهای مقام معظم رهبری است. می گوییم یکی از مهمترین، چون ایشان دیدارهای فراوانی دارد و این مسأله، تفاوت سبک رهبری ایشان با امام است. استاد ما آقای رهدار این مسأله را مطرح می‌کرد و معتقد بود روش حکومتی امام حالت مونولوگی داشت. هیچ وقت ما ندیدیم امام بنشیند، مثلا شاعران، نویسندگان، ورزشکاران، نمایندگان مجلس، دانشجویان، حتی سینماگران و هنرپیشه‌گان بنشینند و برایش صحبت کنند و او یادداشت هم بردارد. که البته این شیوه، اقتضای شرایط قبل از انقلاب بود. در آن سالها جمهوری اسلامی تازه پا گرفته بود و نیاز به دستورالعمل‌های سریع و قاطع بود و مقبولیت تام و تمام امام هم به اجرای آن کمک می کرد. (این بخش مقبولیت و اینها را مطمئن نیستم ایشان گفته باشد شاید خودم دارم خلط می‌کنم) ولی در شرایط تثبیت نظام، مقام معظم رهبری هوشمندانه روش دیگری را برگزید و به تعامل با گروه‌های مختلف نخبگان و مردم رو آورد. انصافا هم که چقدر خوب ظاهر می‌شود، به قول استادمان «خوش‌پا»ست. ما وقتی دو ساعت جایی بنشینیم، هزار بار از این پا  به آن پا می‌شویم، کمر صاف می‌کنیم،‌ سر می‌خارانیم و ...، ولی این پیرمرد، چندین ساعت سنگین و مودب می‌نشیند،‌ صحبت می‌کند و... .

حالا به نظرم دیدار شاعران در نیمه رمضان را غیر از علاقه شخصی رهبری، ذیل این ساختار ببینیم با  درنظر گرفتن توجه ایشان به اهمیت فرهنگ به عنوان زیربنای نظام جمهوری اسلامی.

 

درباره شعرخوانی‌ها | علی محمد مودب

من خیلی دوست داشتم در دیدار رمضان امسال، آقای مودب هم شعر می خواند. مثلا همان مثنوی «سکوت‌وارم و دانی که حرفها دارم» را.

خب به دیدار نیمه رمضان و شعرخوانی‌ها انتقادات به جا و بی‌جای فراوانی وارد می کنند که شاید همینها هم هست که باعث می‌شود برخی از شعرخوانی پرهیز کنند و...

جواب من به کسانی که مثلا به شعرخوانی هرسال بعضی شاعران انتقاد داشتند، «نیاز مردم به شنیدن شعر خوب» بود. به نظرم منتقدان فقط از منظر خودشان و از منظر شاعران نگاه می کنند و خب هم میل خودشان به شعرخوانی و هم شاید شنیدن شعر شاعران که احیانا برای آنها تکراری  است، ‌دلیل انتقادشان است. که با این نگاه واقعا هم رواست. اما یادتان نرود که منِ دوستدار و مخاطب شعری که خودش شاعر نیست، یا حتی آن تماشاگری که در خانه‌اش یک کتاب شعر هم پیدا نمی‌شود، مخاطب این جلسه هستیم که نیاز داریم شعر خوب بشنویم. شاید بتوان گفت برای بسیاری از این افراد، شعرخوانی‌های این دیدار حداقل راه پیوند با اصلی‌ترین هنر ملی است. همانطور که وقتی تیم ملی ما در جام جهانی بازی دارد، می‌بینیم از فوتبال‌بین‌های حرفه‌ای تا پیرمرد  و و زن خانه‌دار و کوچک و بزرگ می‌نشینند پایش، حالا شعر به اندازه سالی یکبار نباید وارد خانه‌های ما شود؟

بگذریم که شعرخوانی سال گذشته مرحوم حمید سبزواری، به نظر من سند مهمی بود برای پاسخ به بخشی از این انتقادات.

گذشته از اینها، من خیلی دوست داشتم آقای مودب امسال شعر می‌خواند. شاید مثلا همان مثنوی «سکوت‌وارم و دانی که حرفها دارم» را. با همان درد دیرینه و  عمیقی که در نهادش هست و وقتی شعر می‌خواند، گریه آدم را امان نمی‌دهد. چگونه امان بدهد وقتی خودش اینقدر متأثر می‌خواند. فقط خدا می داند وقت شعر گفتن چه حالی داشته که وقت خواندن اینگونه است. آدم با خودش فکر می‌کند اصلا الان خودش می‌تواند تاب بیاورد و شعر را تا آخر بخواند؟ توان دارد؟

این حس را فقط من ندارم که حالا شعر ایشان را دوست می دارم. اینجا یادم می‌آید اولین شعری که از او خواندم. برمی گردد به قریب به ده سال پیش. 

تو مثل هیچ کس نیستی محمدعلی | تو مثل خدا هستی.

شاید اگر بودی

یک غروب که برمی گشتی

با بار علف برای گوساله‌ها

مهمان تهرانی تو می شدم من

که با سادگی روستایی ات

احوال جناح‌های سیاسی پایتخت را

از من سوال کنی

صغری چای بریزد

تو بگویی

که در تلویزیون دیده‌ای که شعر می‌خوانده‌ام

و مغرورانه به همسرت نگاه کنی


وقتی شعرخوانی‌ این شعر بالا را برای خواهرم که گاهی به التماس و اجبار مجبورش می‌کنم بنشیند تا برایش شعر بخوانم و وسط‌هایش که می‌بینم هی دارد این پا و آن پا می‌کند و این طرف و آن طرف نگاه می‌کند، بهش می‌گویم اگر حوصله نداری مجبور نیستی، و گویا از زندان آزاد شده باشد، زود از من می‌رمد، هم همین حس را داشت. همین خواهرِ -به‌ظاهرـ رمنده از شعر، چندین بار گوش داد و من از این فرصت سو استفاده کردم و هی پشت هم برایش شعر گذاشتم و خواندم و نشان دادم که ترسیدم دیگر دوباره کافر شود به شعر.

شعر خوب کدام است؟

چند ماه پیش دیدم که آقای اسماعیل امینی در یک برنامه تلویزیونی گفت: «من یکبار خواب دیدم جهان خالی شده، هیچ کس نیست، هیچ چیز نیست و صدای قیصر است که می‌خواند:

اگر زمین ویرانه شود

جهان همه بیگانه شود

تویی که با مایی»

همه می‌گویند شعر خوب آن شعری است که آدم با آن گریه کند. بله غیر از این هم نیست. ولی من می‌خواهم بر اساس همین خاطره آقای امینی بگویم شعر خوب آن شعری است که به رویای شما راه پیدا می کند. درباره گریستن با شعر مودب که گفته‌اند و گفتیم ما هم. اما این ویژگی دوم را من هم یکبار ـ به تاویلی البته‌ـ در مورد شعر ایشان تجربه کردم. (البته نه مثل ایشان اینقدر شاعرانه و با صدای شاعر، صدای شاعر را فقط یکبار در مورد شعر صفارزاده تجربه کردم) البته وقتی بیدار شدم اصلا حواسم به این شعر نبود. حتی سر ناهار وقتی تعریفش کردم، اسم یکی از شخصیتهای داستانی را به ما نسبت دادند! ولی وقتی بعد از چندین روز دوباره کتاب را برداشتم، تا چشمم به این شعر افتاد، یک‌باره همه آن تصاویر آمد جلوی چشمم.

 

چو دشتی پریشان و تنها

اگر چند عمری دل‌آشفته از شیوهٔ گردباد تو بودم

ولی باز هربار به محض طلوع سکوتی

پر از قاصدکهای یاد تو بودم


 حس کردم آن دشتی که من دیدم در تنهایی، همین دشت پریشان و تنها را دبوده است. من آن دشت پر از قاصدک را دیدم. بسیار زیبا و رویایی. حتی شاید آن لحظه، طلوع سکوت بود. اگر همه آن کلمات در این خواب برایم به تصویر درآمدند، سکوت، تنها چیزی بود که به کلام درآمد. یک لحظه صدای سکوت را درک کردم.

حکیمان راست می‌گویند سکوتی در صداهای جهان جاری‌ست

حقیقت سایه گسترده‌ست و هستی را طلوع بی‌زوالی هست

زکریا اخلاقی

بعد از آن بود که وقتی با این نگاه نیمایی را خواندم، حفظ شدم و با خودم فکر می‌کنم چند تا نیمایی دیگر حفظم؟ به تعداد انگشتهای یک دستم نمی‌رسد! البته من بسیار بسیار کم شعر حفظم، ولی به نظرم حفظ شعر، ویژگی دیگری است که نشانه خوبی شعر است. شهید آوینی هم به نظرم جایی عیب بزرگ شعر نو را ناتوانی در قابلیت حفظ شدن نامیده بود، (البته در آن یادداشت به نظرم منظورش سپید بود.)

 



۹۵/۰۴/۱۸ موافقین ۰ مخالفین ۰
ضربان قلم

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی